انبيا و حكما در اين قسم مندرج است و هيچ دانشى از اين قسم بيرون نيست ، چرا كه دانش حقايق مصنوعات و معرفت ماهيّت موجودات كما هو حقّه ، بىمعرفت صانع محال است ، از آن‌كه معرفت ممكنات بىدانستن واجب الوجود ممكن نباشد و علم به ممتنعات « 1 » و معدومات در تحصيل حكمت و كمال نفس معتبر و معهود نيست و دانا به امثال آن معلومات معدومات از زمرهء حكما و علما معدود نه . « 2 » و امّا عمل « 3 » خادم آن است كه متعلّق به مصالح معاش افراد « 4 » انسانى باشد و يا به تحسين اخلاق و ملكات نفسانى . مثال اوّل آن « 5 » كه كسى متوجّه دانستن معاملات و تحصيل « 6 » ارزاق و اموال باشد و مثال ثانى آن‌كه كسى عزيمت « 7 » دانستن طريق تبديل اخلاق و اعمال نمايد « 8 » و اين عمل هم بر هر بنده‌اى كه مقيّد به مصلحت معيشت « 9 » و زندگانى است و يا طالب سعادت « 10 » جاودانى ، لازم و متحتّم بود . چرا كه هميشه « 11 » بقاى نوع انسان را در عالم عناصر و اركان از « 12 » اسباب معاش و لوازم انتعاش ناگزير است و همچنين طالب دولت دو جهانى و راغب به حسن معاشرت با ابناى جنس انسانى را كسب اخلاق اختلاط « 13 » و تعلّم عمل به ملكات ارتباط هم « 14 » ضرورت و ناچار است . و امّا عمل مخدوم آن است كه متعلّق به مصلحت « 15 » تمام بنى نوع آدم و سبب انتظام قوانين اهل عالم بر سبيل عموم باشد ، مثل اقدام به ضبط مهمّات دينى و دنيوى جهت گروه كثير الاعداد از كافّهء « 16 » عباد و امداد هر كدام به هدايت راه صواب و رشاد در كار مبدأ و معاد ، و ارشاد ايشان به نظم مصالح منزلى و حكمت مدنى 20 ، امّا بر نهج « 17 » عدل و سداد . اكنون متعهّد مؤونت اين عمل و متقلّد به رتبت « 18 » اين كارخانهء حقّ عزّ و جلّ « 19 » [ را ] نفسى قدسى بايد « 20 » و صاحب باطنى قوى كه مؤيّد به تأييد الهى باشد ، همچو انبيا و اوليا و اهل اللّه كه بر ملك وجود والى مستولى و پادشاه‌اند و از

--> ( 1 ) . م : - ممتنعات . ( 2 ) . م : و عالم به آن از زمرهء حكما معدود نه . ( 3 ) . م : علم . ( 4 ) . م : - افراد . ( 5 ) . م : - اوّل آن . ( 6 ) . م : حصول . ( 7 ) . م : در عزم . ( 8 ) . م : بود . ( 9 ) . م : معاش . ( 10 ) . م : سعادات . ( 11 ) . م : - هميشه . ( 12 ) . م : بى . ( 13 ) . م : - اختلاط . ( 14 ) . م : - ارتباط هم . ( 15 ) . م : به صلاح . ( 16 ) . م : - كافه . ( 17 ) . م : به طريقه . ( 18 ) . م : تربيت . ( 19 ) . م : - حقّ عزّ و جلّ . ( 20 ) . م : مىبايد .